Kurumsal Mimari(Enterprise Architecture) ne yapar?

modelling.jpg2014 yılında yayınladığım Enterprise Architecture (Kurumsal Mimari) Nedir, Ne işe yarar? yazım blogumdaki en popüler yayınlarımdan birisi. 2 yıl geçmesine rağmen halen okunuyor olması bunun bir işareti. Ancak bu yazı video ile beslenmiş çok üst seviye bir yazıydı. Daha çok “Kurumsal Mimari” kelimesini ilk defa duyan birisinin kabaca ne olduğunu anlayabilmesine yönelik bir yazıydı.

Bu yazımda “nedir?” sorusundan çok, somut olarak “neler yapılır?” ondan bahsetmek istiyorum. Öncelikle Kurumsal Mimari’ye neden ihtiyaç var onu açıklayalım. 

Çoğu şirketin kağıt üzerinde de olsa birer vizyon ve misyonu olduğunu biliriz. Hatta yazılı olmasa da şirketin patronunun kafasında bu iki kavram her zaman vardır. Dolayısı ile şirketleri her daim kendi vizyonlarına doğru giden, giderken de yol üzerindeki belirlediği misyonları yerine getiren organizasyonlar olarak tanımlamak yanlış olmaz.

Günümüzde her organizasyonun da bir şekilde “Bilgi İşlem Sistemi”‘i mevcuttur. Kimisi bir kaç bilgisayarda MS office ve bir kaç basit muhesebe ve erp uygulaması ile bunu yaparken, kimisinin bunun için milyar dolarlık altyapı, süreç ve donanım yatırımı olabilir.

Öyle ise sorumuzu soralım; “Organizasyonların kendisine hedef seçtiği bu vizyon yolculuğunda “Bilgi İşlem Sistem”indeki değişimi kim ve nasıl yönetecektir? “

Cevap elbette ki organizasyonda “Bilgi İşlem”in en tepesindeki kişi ya da güncel adı CIO(Chief Information Officer) olmalıdır. Günümüzde “Bilgi İşlem” dünyası giderek daha karmaşık ve yönetilmesi zor hale geldiği için bu role, CTO(Chief Technical Officer) ve CDO(Chief Data Officer) gibi roller de eklenmiştir ama konumuz fazla dağıtmak istemiyorum.

Kurumsal Mimari ise CIO’nun bu değişimi yönetmesinde ona her türlü desteği sağlayan, gerekli planlama ve aksiyonları alan bir yapılanmadır. Organizasyonlara göre değişiklik göstermekle birlikte bu yapılanma bir kişi ya da adı “kurumsal mimar” olmasada yaptığı iş büyük oranda bu işle örtüşen birisinden oluşabileceği gibi kendi içinde bir hiyerarşisi olan birden fazla kişinin çalıştığı bir yapılanma da olabilir. .

“Neden ihtiyaç var?” ve “Nedir?” sorularına kısaca dokunduktan sonra, yazının ana konusu olan “Neler yapılır?”a geçelim.

ADMSol taraftaki şemada TOGAF’ın Architecture Development Method(ADM)’in genel şemasını görüyorsunuz. Organizasyonlarda “Bilgi İşlem” metodlarının farklılarından ve her organizasyonun bir vizyonu ve misyonu olduğundan yukarıda bahstemiştim. Dolayısı ile Kurumsal Mimarinin öncelikli işi organizasyonun vizyonu ve misyonunu anlamak, ondan sonra da “Elimde ne var?” sorusuna cevap bulmak olmalıdır. “Bilgi İşlem Sistemi” açısından “Elimde ne var?” sorusu, cevabı oldukça kapsamlı ve karmaşık olan bir sorudur. Bu soruyu bir kaç seviyede cevaplamak gerekir.

Birinci seviyede iş süreçleri ile ilgili bilgi toplanmalıdır. Organizasyonda “hangi seviyede hangi süreçler var?”, bunlar “nasıl adlandırılıyor?” , “aynı işi yapan ama farklı adlandırılan süreçler var mı?” sorularına cevap bulup bir süreçler kataloğu oluşturulmalıdır.

Sonraki seviye bu süreçler üzerinde akan verileri sınıflamak ve veri kataloğunun oluşturmaktır. Ben bunu bir cümlede basit bir şekilde yazıyorum ama binlerce verinin olduğu bir organizasyonda yeterli seviyede organizasyon desteği almadan bunu yapmak hemen hemen imkansızdır.

Üçüncü seviyede ise bu süreçlerin oluşturduğu verinin hangi uygulamalarla yönetildiğidir. “Elinizde hangi uygulamalar var?”, “Bunların arasındaki ilişkiler nasıl?” sorularına cevap bulunmalıdır.

Daha sonra ise altyapı ve teknoloji bacağı vardır. Yukarıda bahsedilen bu 3 katman hangi ara katman, server ve teknolojiler üzerinde çalışmaktadır sorularına cevap bulunmalıdır.

Buraya kadar yapılacaklara baktığımızda vizyon belirleme ve “Bilgi İşlem Sistemi”‘nde “Elimizde ne var?” sorusuna cevap bulmak bile oldukça karmaşık ve organizasyonda yüksek işbirliği isteyen bir çalışmadır. Bunu yapmak için illa piyasadaki Kurumsal Mimari araçlarını kullanmanız gerekmez ancak bu uygulamalar daha sistemli ve organize yönetmeye destek olur.

Bu seviyeye kadar gelinebilirse Kurumsal Mimari’inin esas katma değer vereceği yer olan “Vizyon doğrultusunda nasıl ilerleyeceğiz?” sorusuna cevap bulma aşamasına geçilebilir.

Belirlenen vizyon çerçevesinde “Hangi süreçler ne zaman değişecektir?”, “Bu değişim veri ve uygulamada hangi değişiklere ne zaman yol açacaktır?”, “Teknoloji, ara katman ve altyapı da değişikliğe gerek var mıdır?” gibi yukarıdan aşağıya sorgulama olabileceği gibi, “Mevcut teknoloji eskimiş midir, değişmesi zorunlu mudur?”, “Bu değişim uygulama, veri ve süreçlerde nasıl ve ne şekilde değişikliğe yol açacaktır?” gibi aşağıdan yukarıya doğru bir değişiklik süreci de içerebilir.

Daha da önemlisi iş ortaklarınızdan gelen isteklerin “Bilgi İşlem Sistemi”ne etkisini değerlendirebilmektir. “İş biriminizin isteği vizyon odaklı mıdır?”, “Bu istek hangi proje ile nasıl karşılanacaktır?”, “Proje sonunda ortaya çıkacak sitemin altyapısı ve etkileşimi, mevcut sistemde köklü değişikliklere yol açacak mıdır?” gibi sorularla sürekli değişiklik taleplerinin olduğu yaşayan bir organizasyonda “Bilgi İşlem Sisteminizi” kontrollü bir şekilde dönüştürmeniz gerekmektedir.

Tüm bunlar yapılsa da unutmamak gerekir ki Kurumsal Mimari’yi işletecek ve canlı tutacaklar o organizasyonun kendisidir. Kurumsal Mimari’nin önemi ve işletimi tepeden aşağıya sirayet edecek şekilde ilerler. Eğer sürecin tepelerde bir sponsoru ve destekleyicisi yoksa kağıt üzerinde kalmaya mahkum bir çalışma olması kaçınılmaz olacaktır.

Sağlıcakla kalmanız dileğimle…

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s